Knowledge center

Bước tiến mới trong cơ chế mua bán điện trực tiếp và phát triển năng lượng tái tạo

Ngày 26/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 243/2026/NĐ-CP nhằm sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn, cũng như cơ chế phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới.

Nghị định 243/2026 không làm thay đổi căn bản cấu trúc của cơ chế DPPA, nhưng đã tháo gỡ nhiều vướng mắc quan trọng trong quá trình triển khai thực tế, đặc biệt liên quan đến điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, hệ thống lưu trữ năng lượng và cơ chế phân phối điện trong khu công nghiệp.

Những điểm mới đáng chú ý

Thứ nhất, mở rộng đối tượng tham gia cơ chế DPPA. Ngoài khách hàng sử dụng điện lớn trong hoạt động sản xuất, Nghị định 243/2026 bổ sung trung tâm dữ liệu, đơn vị vận hành trạm sạc, trụ sạc hoặc tủ đổi pin xe điện phục vụ mục đích kinh doanh. Đồng thời, các đơn vị bán lẻ điện trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, khu công nghệ cao và cụm công nghiệp cũng được tham gia cơ chế này.

Thứ hai, điều chỉnh cơ chế điện mặt trời mái nhà. Tỷ lệ sản lượng điện dư được phép mua bán được nâng từ 20% lên tối đa 50% sản lượng điện phát ra của hệ thống. Trong một số trường hợp, các bên có thể thỏa thuận tỷ lệ vượt 50% đến hết ngày 31/12/2030 nếu đáp ứng điều kiện về khả năng tiếp nhận và vận hành an toàn của lưới điện.

Thứ ba, bổ sung cơ chế giá mua điện dư. Giá mua điện dư được xác định theo giá điện năng thị trường điện bình quân của năm trước liền kề do đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện công bố, nhưng có áp dụng cơ chế giá trần để kiểm soát chi phí và bảo đảm sự ổn định của thị trường điện.

Thứ tư, chính thức ghi nhận vai trò của hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS). Sản lượng điện từ hệ thống lưu trữ được công nhận trong cơ chế mua bán điện dư và DPPA, tạo cơ sở pháp lý cho các mô hình Solar + BESS, lưới điện nội bộ và quản lý năng lượng thông minh.

Tác động đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư

Đối với nhà đầu tư năng lượng tái tạo, Nghị định 243/2026 mở ra cơ hội thương mại hóa tốt hơn phần sản lượng điện dư, cải thiện hiệu quả tài chính và rút ngắn thời gian hoàn vốn. Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng cần lưu ý các yêu cầu về đo đếm, kết nối giám sát, điều kiện kỹ thuật và giấy phép hoạt động điện lực.

Đối với khách hàng sử dụng điện lớn, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất, trung tâm dữ liệu và trạm sạc xe điện, cơ chế mới giúp mở rộng khả năng tiếp cận nguồn điện xanh, hỗ trợ đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, RE100 và yêu cầu giảm phát thải trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đối với đơn vị bán lẻ điện tại khu, cụm công nghiệp, Nghị định 243/2026 tạo cơ sở để hình thành mô hình giao dịch điện theo chuỗi: nhà phát điện tái tạo – đơn vị bán lẻ điện – khách hàng sử dụng điện. Đây là bước tiến quan trọng trong việc phát triển thị trường bán lẻ điện cạnh tranh ở phạm vi khu công nghiệp.

Một số vấn đề cần tiếp tục theo dõi

Dù đã tháo gỡ nhiều vướng mắc, việc triển khai Nghị định 243/2026 vẫn cần thêm hướng dẫn chi tiết, đặc biệt về cơ chế giá, chi phí dịch vụ hệ thống điện, phân bổ chi phí giữa các bên, xử lý sản lượng điện bị cắt giảm công suất và điều kiện cấp hoặc miễn giấy phép hoạt động điện lực.

Khuyến nghị

Doanh nghiệp và nhà đầu tư nên chủ động rà soát mô hình giao dịch, đánh giá lại hiệu quả tài chính của dự án, xác định rõ các chi phí hệ thống điện và thiết kế điều khoản hợp đồng phù hợp để phân bổ rủi ro, đặc biệt là rủi ro cắt giảm công suất. Đồng thời, các bên cần kiểm tra kỹ điều kiện tham gia DPPA, điều kiện bán điện dư và thủ tục hành chính liên quan trước khi triển khai dự án.

Kết luận

Nghị định 243/2026 là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường điện cạnh tranh và phát triển năng lượng tái tạo tại Việt Nam. Việc mở rộng cơ chế DPPA, nâng tỷ lệ bán điện dư và công nhận vai trò của hệ thống lưu trữ năng lượng được kỳ vọng sẽ thúc đẩy dòng vốn đầu tư tư nhân, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận điện xanh và góp phần vào quá trình chuyển dịch năng lượng bền vững.

Chi tiết vui lòng truy cập tại đây.

_______________

Trường hợp người đọc có câu hỏi hoặc cần tư vấn thêm, vui lòng liên hệ Bà Quỳnh Anh Annie Ngo (Luật sư điều hành) - anniengo@atim.com.vn (0902862989)